مردهک: از خاکستر به خورشید
حلقه ۱: قلب شهر (مقدمه)
مردهک، شهری که نامش را که میآوری، بوی خاکستر و دود کورههای آجرپزی در مشامت میپیچد و تصویر دودکشهایی که آسمان را میخراشند، در ذهنت نقش میبندد. اینجا، خورشید یک ستاره نیست، یک کورهپز است؛ کورهپزی که با دستان بیرحمانه اما پرتلاشش، خاک رس را به آجر تبدیل میکند و به شهر نان میدهد. اینجا، هویت ما با آجر و کوره گره خورده و اقتصادمان با شبروزیهای کورهداران و فروش آجر میچرخد. اما تضاد بزرگ ما در همین کوره نهفته است: شهری که با آتش میسازد، از گرانی سوخت و برق برای دمیدن به همین آتش رنج میبرد. شهری با بیش از ۳۲۰ روز آفتاب درخشان، اما با کورهداری که برای رسیدن به دمای مورد نیاز، با هزینههای سرسامآور گازوئیل و برق عجین شده است. همان آفتابی که خاک را به آجر تبدیل میکند، میتواند کورههای ما را هم گرم کند و از دل خاکستر، چشمهای از انرژی پاک جاری سازد.
حلقه ۲: لایه تاریخی-فرنگی
تاریخ مردهک، تاریخ یک کوره است. کورههای سنتی این شهر، شاهکار هنر و صنعت اجداد ما هستند؛ سیستمی که با هوشمندی در استفاده از سوختهای فسیلی، مصالح اصلی ساختوساز را فراهم میکرد. این کورهها، اولین پروژه «صنعت» ما بودند؛ سیستمی که با هدف تأمین آجر، فضایی سرشار از زحمت و اشتغال را فراهم میکرد. نماد امروز شهر ما، همین «کوره» و مفهوم «تبدیل» است. چه زیبا میشد اگر این نماد، الهامبخش یک پروژه خورشیدی میشد: «پروژه کورههای خورشیدی». تصور کنیم انرژی خورشید برای پیشگرم کردن کورهها یا تأمین برق کارگاهها به کار گرفته شود. این بازگشت به همان روحیه تحول و صنعتگری است، اما با ابزارهای امروز.
حلقه ۳: جغرافیای اقتصادی
نقشه انرژی مردهک، روی نقشه کورههای آجرپزی و کارخانههای تولید مصالح ساختمانی ترسیم شده است. در منطقه صنعتی و اطراف کورهها، دهها کوره سنتی و نیمهمکانیزه قرار دارد. این بخش، قلب تپنده شهر است، اما بزرگترین مصرفکننده انرژی به دلیل نیاز دائمی به دمای بالا است. هزینه سوخت (گازوئیل و گاز) و برق برای فنها، سودآوری این کسبوکارها را از بین برده است. در بافت قدیم و مسکونی، خانههایی با معماری سنتی قرار دارند که ساکنانشان عمدتاً کارگران همین کورهها هستند و با هزینههای بالای زندگی دست و پنجه نرم میکنند. در مراکز فروش مصالح، کسبوکارهای کوچکی با هزینههای بالای برق روشنایی و بارگیری مواجه هستند.
حلقه ۴: داستانهای موفق محلی
۱. کوره آجرپزی آقای رضایی: آقای رضایی، مالک یک کوره سنتی، از قیمت روزافزون گازوئیل و نوسانات برق به ستوه آمده بود. با نصب یک سیستم خورشیدی بزرگ برای تأمین برق تمام فنها و سیستمهای کنترلی کوره و همچنین پیشگرمکنشده هوا قبل از ورود به کوره، توانست مصرف گازوئیل خود را تا ۴۰ درصد کاهش دهد. این کار، هزینه تمامشده هر هزار آجر را پایین آورد و اجازه داد تا با قیمت بهتری در بازار رقابت کند.
۲. خانواده اکبری در بافت قدیم: خانواده اکبری، فرزند یک کورهدار، در خانهای نزدیک به یکی از کارخانههای قدیمی زندگی میکنند. با نصب یک سیستم خورشیدی ۲ کیلوواتی روی پشتبام، توانستند هزینه برق خود را به شدت کاهش دهند. پولی که پسانداز کردند، صرف خرید لوازم تحصیلی برای فرزندشان شد تا شغلی آیندهدارتر از پدرش داشته باشد. آنها حالا با افتخار میگویند خانهشان، «یک جزیره خنک و آرام در میان گرمای کورهها» است.
۳. مدرسه شهید رجایی مردهک: این مدرسه که بسیاری از دانشآموزانش فرزندان کارگران کورهها هستند، هزینه برق زیادی برای روشنایی و سرمایشی کلاسها در تابستان داشت. با کمک خیرین و نصب پنلهای خورشیدی روی سقف، نه تنها برق مصرفی مدرسه تأمین شد، بلکه درآمد حاصل از فروش برق اضافی، صرف ایجاد یک کارگاه مهارتآموزی برای دانشآموزان شد. حالا فرزندان کورهداران، در مدارسی با انرژی پاک، آیندهای متفاوت میآموزند.
حلقه ۵: محاسبات شهری-خاص
بیایید با واحد پولی خودمان حساب کنیم. برای یک کورهدار متوسط در مردهک که ماهیانه حدود ۱۰ میلیون تومان هزینه سوخت و برق دارد، نصب یک سیستم خورشیدی ۱۵ کیلوواتی با هزینه اولیه حدود ۱۵۰ میلیون تومان، بازگشت سرمایهای کمتر از ۲.۵ سال خواهد داشت. این یعنی بعد از ۲.۵ سال، بخش بزرگی از هزینههای انرژی شما رایگان میشود. این هزینه، کمتر از قیمت یک کامیون حمل آجر است، اما این سرمایهگذاری، سالها برایتان سود مستقیم و پایدار دارد. با استفاده از وامهای بهینهسازی مصرف سوخت صنایع و تسهیلات ویژه برای واحدهای تولیدی، این سرمایهگذاری برای بسیاری از صاحبان کورهها بسیار منطقی و حیاتی است.
حلقه ۶: آیندهای که با آفتاب میسازیم
آینده مردهک، آیندهای پاک و پایدار است. شهرداری در حال برنامهریزی برای تأمین برق روشنایی معابر منتهی به کورهها و ایجاد یک ایستگاه شارژ خودروهای برقی برای حملونقل مصالح است. در این آینده، هر کوره یک «واحد تولید خورشیدی» است که با انرژی پاک، آجرهای آینده را میسازد. هر خانه، با برق پاک، از گرمای کورهها در امان است و هر دانشآموز، در مدارسی با انرژی پاک، برای صنعت آینده آماده میشود. این آینده تنها یک رویا نیست، یک انتخاب است. انتخابی که ما به عنوان یک کورهدار، یک صنعتگر و یک شهروند مردهکی در کارگاه و خانه خود داریم. بیایید با هم، شهرمان را نه تنها به پایتخت آجر ایران، بلکه به الگویی از صنعت پاک و انرژی بومی تبدیل کنیم. بیایید شعلههای خورشید را در کورههایمان روشن کنیم.639
Leave a Reply